Güney-Kuzey Paylasim Savasi

Kurumlarin yerine oturmasi ve Bati'nin isgalini asan elli yillik süreçte Amerikalilar bütün güçlerini tüketmis ve Kuzey ile Güney arasinda fiili bir ayrilik yaratmisti. Güney, siyasi üssünde bir iktidar üssü kurarak, özellikle kendi adamlarindan ikisini, önce Franklin Pierce (1853�1857) sonra da James Bunchanan'i baskan seçtirerek (1857�1861) sayica asagi durumunu gidermeyi basardi.

Onun için Missouri anlasmasi (1820) ve onu izleyen 1850 anlasmasi ile köleci devletlerin çogalmalarina karsi konan tedbirler yüzünden kaygilanmaktaydi.

Jefferson köleligin daha da yayginlasmasini istiyordu. Jefferson ve çevresi siddete basvurulmasi gerekse de birligin bozulmamasindan yanaydi. Bu sebeple 1854 yilinda Kansas'ta kanli olaylar patlak verdi. Bu olaylarin ardindan Demokrat Parti ikiye bölündü. 1854 yilinda Free-Soilers ile Whig Partisi'nin kaynasmasindan dogan Yeni Cumhuriyetçi Parti'nin kamuoyuna sesini duyurabilmesi ve Amerika Birlesik Devletleri'nin baskanligina taninmamis ama oldukça etkili hitabet gücü olan Abraham Lincoln'ü seçtirmeyi basardigi bir anda bu bölünme güneyliler için daha endise verici bir hal almaya baslamisti.

Lincoln, oylarin yalnizca yüzde kirkini almisti. Bunun nedeni ise iki aday gösteren demokrat partinin oylarinin ikiye bölünmesi idi. Bu durumdan memnun olmayan güneyliler, Güney Carolina'nin çagrisina uymadilar (1860) ve çok geçmeden Jefferson Davis'in baskanlik edecegi ve baskenti Richmond (Virginia) olan Amerikan Konfedere Devleti'ni meydana getirdiler. (8 Subat 1861).

Sayi bakimindan az olan güneyliler kendi aralarinda kaynasarak kuzeylileri yenebilecegini ummaktaydilar. Olayin asli suydu: Büyük ve küçük toprak sahipleriyle yoksullarin mücadelesi vardi ortada.

Birinciler köle gibiydiler. Ikinciler ise zencilere düsmandi, zira köle çalistirmadiklari gibi köleler yüzünden onlarin ücretleri de düsük oluyordu. Iste burada bir tarihsel yanilgi yatmaktadir. Amerika'nin bir anlamda özgürlük savasi diye lanse ettigi seyin altinda tam da bu çeliski yatmaktadir. Bu savas özü itibariyla özgürlük savas degil, beyazlarin sefaletinin sebebi olarak köleciligi görmeleri, buna karsi çikmalarindan ibarettir. Kuzeyliler askerî anlamda daha deneyimli kumandanlara ve güce sahipti. Ancak savas uzun sürerse güneylilerin zaman içinde güç kazanabilecegini biliyorlardi ve bu amaçla savasi tez elden neticelendirmek istiyorlardi. Fakat ilk asamada her iki taraf için de savas kaçinilmaz bir olgu degildi. Fakat öyle bir anda, öyle bir olay oldu ki bu savas! Küçük rütbeli subaylarin Charleston önündeki Summer Kalesi'nden açtigi top atesiyle basladi kuzey - güney savasi (12 Nisan 1861).

Bu savas tam dört yil sürdü. Tarihte ilk defa kuvvetleri milyonlari bulan ordular birbirleriyle savastilar ve tarihin en kanli iç savasi yasandi. Kuzeyliler, sayi, sanayi ve para bakimindan üstünlükleri sayesinde 1863 yilindan itibaren savasi kazanmaya basladilar. 1865 yilinda güneyli kumandan Lee bir anlasma istedi.

Bu savas onlara 617.000 kisiye mal olmus ve taraflari ekonomik olarak bitmek durumuyla karsi karsiya birakmisti. Kuzey-güney savasinin ilk neticesi baskan Lincoln'ün tereddütlerine ve muhalefete ragmen köleciligin kalkmasi oldu. Fakat bu durum kölelerin tamamen özgürlesmesi anlamina gelmiyordu. Beyazlarin köleler karsisindaki üstünlügü günümüz Amerika'sinda hâlâ farkli sekillerde devam etmektedir.

Lincoln ve arkadaslari savasi kazandiktan sonra anayasada 13 maddelik bir degisiklik yapildi. Bir madde köleligi tamamen ortadan kaldiriyordu. Fakat Lincoln, zaferinden bes gün sonra bir suikasta kurban gidince ve yerine üstünlük bakimindan yetersiz olan Andrew Johnson geçince çatismalar yeniden basladi.

Aslinda Amerikan Iç Savasi tarihsel bir süreçtir. Bu savas tam anlamiyla onun ulusallasma sürecini tamamlamis ve feodal kapali ekonomiden kapitalist ekonomiye geçmesini saglamistir. Artik o burjuva demokratik düzene geçmistir. Fakat demokrasi deyince aldanmayalim. Bu demokrasi burjuva demokrasisidir ve bu andan itibaren yüzünü olusturdugu isçi sinifina dönecek, siddetini ve öfkesini ona gösterecektir. Demokrasinin bir yüzü diktatörlüktür. Burjuva demokrasisi denilince kapitalistlerin varligini sürdürme kurallari� olarak anlasilmalidir. Diktatörlük yüzü ise isçi sinifina dönük olmalidir.