Malcolm X

Amerika için en mühim olaylarin basinda zenci- Müslüman hareketi vardir. Bu hareketlilik denince akla ilk gelen isim kuskusuz Malcolm X'dir.

Malcolm X, yalnizca bir Müslüman olarak degil ayni zamanda ABD'nin irkçi politikalariyla mücadele etmis bir liderdir.

Amerika'da ilk zenci Müslüman hareketi Fard ismiyle baslar. Nereden geldigi belli olmayan bu adamin akibeti de meçhuldür.

Fard, zenci mahallelerinde kapi kapi gezerek ve kumas satarak hayatini kazanan birisidir. Fakat buradaki asil amaç kumas satmak degil, Islam dininin yayilmasini saglamaktir. Bu, zencilerle diyalog kurmanin bir yoluydu onun için. Böylece pek de kalabalik olmayan ama dikkat çeken bir zenci Müslüman cemaat olusturmustu.

Fard sik sik polis kovusturmasina ugrar, takip edilir, göz altina alinir ve iskence görürdü. gördügü iskencelerin sinir sistemini yiprattigina inanarak izdivaya çekilmeyi, geri planda durmayi seçti. En önemli müritlerinden Eljah Muhammed'in hareketin tek lideri oldugunu ilan etti.

Fard, birkaç yil sonra ortadan kayboldu. Bugün dahi nereye gittigi konusunda saglam bir bilgi yoktur. Kimine göre polis onu gözaltinda öldürmüstür. Kimilerine göre bir gemiyle Avrupa'ya kaçarak isim degistirmis ve izini kaybettirmistir. Bazi görüslere göre ise yerine geçen Eljah Muhammed tarafindan öldürülmüstür.

Eljah, onun biraktigi yerden devam etti. Baslangiçta art niyetli olmayan bu adam daha sonra Müslümanligi çarpitarak ve kullanarak bir istismarci olarak ün salacakti.

ABD'de yasayan Müslümanlarin büyük çogunlugu gibi Hristiyan olmasina ragmen, Müslümanligi sonradan benimsemis Malcolm X, tüm zenci hareketin en önemli lideri olmustur. Kendisi söyle söyler:

Biz dört yüz yildan beri siyahlar olarak siddete ve asagilanmaya maruz kaldik. Ev kölesi, tarla kölesi olarak vardik. Tarla kölesi tarlada çalisti, efendisinin verdigi kadar yedi. Ev kölesi ise efendinin artiklarini yedi ve eskiyen elbiselerini giydi. Evleri yandiginda ilk kosan o oldu. Efendisi hastalandiginda ona Efendim hasta miyiz? dedi.

Malcolm dogal olarak bir siyah ve bir insan için Amerika'daki irk ayrimciligini çocuklugunda ve gençliginde oldukça yogun hisseden biriydi.

Fakat onun bu rahatsizligi zenci hareketine katilmadan önce farkli bir biçimdeydi.

O da Harlem Bölgesi'ndeki diger zenci gençler gibi beyazlarla esit olmanin yolunun beyaz olmaktan geçtigini düsünüyordu. Daha dogrusu öyle hissediyordu. O zaman Harlem'deki gençler beyaza özenip saçlarini düzlestirmek için çok aci veren bir kimyasal maddeyle bu isi yapiyorlar, renklerinin biraz daha açik görünmesi için yüzlerini pudraliyorlar ve beyazlarin o zamanki modalarina ayak uydurmaya çalisarak onlar gibi giyiniyorlardi.

Tabi bu durum hepten tiraji komik bir hâl almisti. Malcolm X, Harlem'e geldigi ilk yillarda bilumum kötü islere girip çikti. Esrar saticiligi, hirsizlik, soygunculuk ve denemedigi benzeri hiçbir kirli is kalmamisti.

Harlem'de yasayan zenciler için bir çete kurmak ya da bir çeteye katilmak sayginligi olan bir seydi. O da çetesini kurmus ve söz sahibi olmustu. Fakat 1946 yilinin subatinda polis tarafindan enselenince ona hapis yolu göründü. Onun degisiminin ilk tohumlari burada ortaya çikti ve filizlenmeye basladi.

Gerçi ilk yili çok zor geçmisti. Orada adi Bimbi olan ve çok kitap okuyan biriyle tanisinca tanri ve din hakkindaki düsünceleri degisti.

Zira içeri girdigi günden beri bagira çagira Tanri'ya ve Hristiyanliga küfür ediyordu. 1948 yilinda da kardesinden bir mektup aldi. Bu mektupta kardesi ona siyah adamin dogal dinini kesfettigi, bunun da Müslümanlik oldugu yazilmisti.

Bu mektupta kardesi ayrica sakin domuz eti yeme ve sigara içme� diye özellikle tembih ediliyordu. Malcolm'un kafasi karismisti, onun anladigi sey bu ikisini yapinca hapisten çikarilacagi olmustu.

Bu yüzden kardesinin dediklerini yapti. Malcolm daha sonra sik sik ziyarete gelen kardesinden Olya hakkinda teferruatli bilgi almaya basladi. Fakat kardesinin eksik bilgileri bir sürü yalan yanlis sözlerden olusuyordu. Bir keresinde Muhammed Elijah denilen bir adamdan bahsetti ve tanrinin ona göründügünü söyledi.

Elbette ki 400 yildan beri süregelen beyaz adam sömürüsü ve eziyeti yalnizca fiziksel baski aygitini kullanmamis, kendi ideolojisini de zencilere benimsetmis fakat bunu yaparken dahi esitlik tutkularina girme endisesini duyarak yalan yanlis yozlasmis bir zenci kisiligi yaratmislardi.

Zencilere, geldikleri ana vatanlarinda atalarinin maymunlar gibi vahsi ve putperest olduguna inandirmislardir. Bu durumda pek çok zenci muhalif olurken dahi ilk etapta kafalari karismistir.

Malcolm için hapis büyük bir okul, hata üniversite olmustur. Orada pek çok sey ögrendi. Dualar ve ilahiler ezberledi. Günde yalnizca bes saat uyuyup kalan zamanlarinda kitap okuyup düsündü.

Burada felsefe hakkinda bir uzman oldu. Ve atalarinin geldigi topraklarla ve tarihiyle ilgili gerçek bilgi sahibi oldu. Atalarinin o topraklarda bir zamanlar nasil mutlu yasardiklarini ögrendi.

Bu sirada disaridaki Muhammed Eljah ile mektuplasmaya basladi. Malcolm 1952 yilinda kurulun karariyla hapishaneden çikti. Hapishaneden çiktiginda Muhammed Eljah ile tanismayi istedi ve onun bir konusmasini izleme firsati buldu. Ve aksam Eljah ile yemek yedi ve onun cemaatine katildi.

Onun tarafindan egitildi ve faaliyet yürütmesi için Eljah onu Boston'a yolladi. Bir yil sonra da New York'a gitti ve burada evlendi. Zenci-Müslüman hareketi iyice büyüdü ve yayildi, yayilirken de kamuoyunun dikkatinden kaçmadi. Bu durum devleti tedirgin ediyordu. Tam bu sirada Harlem de bir olay oldu. Polislerin saldirdigi bir Müslüman apar topar karakola götürüldü ve iskence yapildi.

Bundan haberi olan Malcolm 50 arkadasini yanina alarak karakola gitti. Onu gözaltindaki kardesiyle görüstürmeyecegini söyleyen polis sefine camdan disari bakmasini söyledi. Disari bakinca da zenci kalabaligi gören polis sefi Malcolm'u gözaltindaki zenciyle görüstürdü. Zencinin her tarafi kan içinde kalmisti ve Malcolm �Onun yeri burasi degil hastanedir. deyince gözaltindaki zenci hastaneye kaldirildi. Daha sonra, adi Johnson Hilton olan bu zenci, bir bu olay üzerine dava açarak yetmis bin dolar tazminat kazandi. Bu olay Amerikan Müslüman cemaatinin gündeme gelmesine sebep oldu.

1963 yilinda Muhammed Elijah ile ilgili çirkin haberler gazetelerde yayinlanmaya baslamisti. Baslangiçta bu tip anti propagandalara Malcolm inanmamisti fakat ne yazik ki bunlar dogruydu. Eljah Islamin onaylamadigi bir yasam sergiliyordu.

Kadinlarla evlilik disi iliskileri vardi ve etrafindakileri parasal açidan sömürüyordu. Eljah, kendisi de bu yaptiklarini reddetmedi ve su tip açiklamalar yapti:

Davut'u okurken, bir baskasinin karisina nasil göz diktigini ögrenmissindir. Iste o Davut'um ben. Nuh'u okumussundur. Su sarhosu, iste ben onun ta kendisiyim. Lut'un serüvenini okumussundur: Su kendi kizlariyla ayni yatagi paylasani... Bana da bunlari yapmak caiz oluyor herhâlde.� demisti.

Eljah Muhammet'in bu durumu karsisinda suskun kalan Malcolm ondan uzaklasmaya baslamisti. Eljah bu adamin daha sonra basina bela açagini düsündügü için ona baskilar yapacak ve hatta ölümle tehdit edecekti. Bu dönemde Malcolm hacca gitti ve orada gerçek Müslümanligi ögrenme firsati buldu. Ögrendikleri onu iyice Eljah Muhammet'den uzaklastirdi. Bu sirada Eljah onu öldürmesi için yedi numarali tapinagin imamina emir vermisti bile. Hacdan geldikten sonra Malcolm'un kafasinda bir sey daha olusmustu. O da beyazlarin da Müslüman olacagi ile ilgiliydi. Zira o hac sirasinda bir sürü beyaz tenli Müslümani görme sansi oldu. Bu durum onun bazi radikal zenci Müslümanlardan tepki almasina neden olmustu. Eljah ise bu tepkiyi sinsice kullanmayi bildi. Böylece Malcolm X, 21 Subat 1965 Pazarinda bir suikast sonucu esinin ve çocuklarinin gözü önünde öldürüldü.